CÁC CÔNG CỤ TÀI CHÍNH

Trong các giáo trình thường chia các công cụ tài chính  trên thị trường vốn, thị trường tiền tệ, thị trường
ngoại hối, công cụ tài chính phái sinh ... Việc chia này cũng có tính chất tương đối vì nhiều loại công cụ
tài chính được giao dịch trên nhiều thị trường khác nhau. Ví dụ: các loại công cụ tài chính phái   sinh có
thể được giao dịch trên thị trường tiện tệ, thị trường vốn, thị ngoại hối, thị trường nông sản... hay ở Việt
Nam, trái phiếu chính phủ vẫn có thể giao dịch trên thị trường tiền tệ,..
Hiện tại trên thị trường tài chính Việt Nam có các loại công cụ tài chính sau:
Các khoản cho vay của các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác: Phần này chiếm tỷ trọng chủ yếu trong việc
phân phối vốn cho nền kinh tế.
Trái phiếu chính phủ:  Các trái phiếu chính phủ được đấu thầu và giao dịch chủ yếu qua Sở GDCK Hà Nội.
Ngoài ra trái phiếu chính phủ còn được phát hành thông qua hệ thống các kho bạc nhà nước địa phương.
Tín phiếu kho bạc: Loại này do Kho bạc nhà nước phát hành và được đấu giá chủ yếu thông qua thị trường
mở của Ngân hàng nhà nước. Đây là một công cụ huy động nguồn vốn cho chi tiêu ngân sách rất quan
trọng của chính phủ.
Trái phiếu đô thị: Do các chính quyền địa phương (tỉnh, thành phố) phát hành. Một số địa phương đã phát
hành trái phiếu đô thị bao gồm TP.HCM, Hà Nội, Đồng Nai, và gần đây là Đà Nẵng.   Các  địa phương
khác thường huy động tín dụng quy kênh ngân hàng theo điều 8 khoản 3 của Luật Ngân sách 2002.
Trái phiếu công ty:  Loại này tương đối ít, chủ yếu do các ngân hàng thương mại,  các tổ chức tài chính, và
một số công ty lớn phát hành.  Tính đến cuối quý I/2013, dư nợ trái phiếu tiền đồng của 15 công ty phát
hành lớn nhất chiếm đến 96% tổng thị trường trái phiếu công ty tiền đồng. Trong số 15 công ty này, 6
công ty hoạt động trong lĩnh vực bất động sản chiếm 38% tổng dư nợ trái phiếu công ty.
Chứng chỉ  tiền gửi:  Theo phân loại trong các giáo trình thì chứng chỉ tiền gửi là công cụ tài chính của thị
trường tiền tệ, nhưng đặc trưng của Việt Nam, chứng chỉ tiền gửi là một loại giấy tờ có giá do các ngân
hàng phát hành có thời hạn trên 1 năm với những đặc điểm tương tự như trái phiếu. Loại hình giấy tờ có
giá do các ngân hàng thương mại phát hành có thời hạn dưới một năm được gọi là kỳ phiếu.
Cổ phiếu: Hiện ở Việt Nam đã có rất nhiều công ty cổ phần nên loại hình này tương đối phổ biến.
Hợp đồng mua lại chứng khoán: Các hợp đồng mua lại đã hình thành và đặc biệt trở nên phổ biến trong giai
đoạn 2006-2007 gắn với giai đoạn phát triển nóng của thị trường chứng khoán.
Phiếu nợ thương mại (thương phiếu):  Hiện đã có Luật các Công cụ chuyển nhượng  (2005)  quy định về việc
phát hành, lưu thông, trao đổi, chuyển nhượng và chiết khấu thương phiếu, tuy nhiên nhìn chung  đến
nay, công cụ này vẫn rất hiếm khi được doanh nghiệp phát hành.
Hối phiếu có ngân hàng chấp thuận: Hiện loại hình này thực hiện trong các giao dịch ngoại thương.
Vay liên ngân hàng:  Đây là loại hình giao dịch rất phổ biến giữa các ngân hàng thương mại với nhau. Các
loại hình cho vay phổ biến gồm, cho vay qua đêm, cho vay có kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng.
Euro Đô-la: Ở Việt Nam không có công cụ này.
Vay thế chấp mua bất động sản:  Hiện ở Việt Nam đã có công cụ này và các ngân hàng thương mại cổ phần
đi đầu trong việc cho vay theo phương thức này.

Các loại công cụ tài chính phái sinh
Hợp đồng kỳ hạn (Forward contract): Hiện trên thị trường Việt Nam có loại hình giao dịch này và chủ yếu là
các hợp đồng mua bán ngoại tệ.
Hợp đồng tương lai (Future contract): Hiện ở Việt Nam chưa có.
Hoán đổi (Swap): Hiện ở Việt Nam đã có loại hình này, nhưng lượng giao dịch rất hạn chế. Các giao dịch
chủ yếu được thực hiện trên thị  trường ngoại hối. Các loại hình hoán đổi khác như lãi suất … hầu như
chưa xuất hiện.
Quyền chọn:  Hiện một số ngân hàng Việt Nam đã có loại hình giao dịch này, nhưng khối lượng giao dịch
là rất hạn chế. Chưa có tổ chức tài chính nào thực sự bán quyền chọn  mà chỉ thực hiện dưới hình thức là
các trung gian.