Sáng 26/7/2013, Công ty TNHN một thành viên Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) chính thức khai trương hoạt động. Trước đó VAMC dự định đi vào hoạt động từ tháng 5.2013. Như vậy, VMAC vận hành chậm so với kế hoạch ban đầu hơn 2 tháng.
Theo bố cáo thành lập, VAMC có vốn điều lệ 500 tỷ đồng, trụ sở chính đặt tại số 22 Hàng Vôi, phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, trong thời gian từ nay đến cuối năm 2013, địa chỉ giao dịch của VAMC đặt tại Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng (tại lô E – Vườn Đào – phường Phú Thượng – quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội).Người đại diện theo pháp luật của VAMC là ông Đặng Thanh Bình, Chủ tịch Hội đồng thành viên.
Theo giấy phép, VAMC được thực hiện các hoạt động sau:
a. Mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng;
b. Thu hồi nợ, đòi nợ và xử lý, bán nợ, tài sản bảo đảm;
c. Cơ cấu lại khoản nợ, điều chỉnh điều kiện trả nợ, chuyển nợ thành vốn góp, vốn cổ phần của khách hàng vay;
d. Đầu tư, sửa chữa, nâng cấp, khai thác, sử dụng, cho thuê tài sả nbảo đảm đã được VAMC thu nợ;
e. Quản lý khoản nợ xấu đã mua và kiểm tra, giám sát tài sản bảo đảm có liên quan đến khoản nợ xấu, bao gồm cả tài liệu, hồ sơ liên quan đến khoản nợ xấu và bảo đảm tiền vay;
f. Tư vấn, môi giới mua, bán nợ và tài sản;
g. Đầu tư tài chính, góp vốn, mua cổ phần;
h. Tổchứcbán đấu giá tài sản;
i. Bảo lãnh cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân vay vốn của tổ chức tín dụng;
j. Hoạt động khác phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của VAMC sau khi được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho phép.
k. VAMC được ủy quyền cho các tổ chức tín dụng bán nợ thực hiện các hoạt động được qui định tại điểm b, c, d, e.
Trong đó, mua nợ xấu là chức năng quan trọng nhất. Theo chức năng này, VAMC mua các khoản nợ xấu của khách hàng rồi xử lý bằngcác chức năng khác.
Theo Thống đốc Nguyễn Văn Bình, NHNN đã chuẩn bị xong 4 thông tư hướng dẫn và VAMC đã làm việc với các ngân hàng (NH) thương mại để mua lại các khoản nợ qua hình thức phát hành trái phiếu đặc biệt. Sau đó, các NH được sử dụng trái phiếu này để thế chấp nhận tái cấp vốn từ NHNN.
Tuy nhiên, do theo quy định hiện hành Thống
đốc chỉ được quyết định mức lãi suất tái cấp vốn thông thường, nên sắp
tới NHNN phải xin Thủ tướng phê duyệt mức lãi suất tái cấp vốn ở mức
thấp hơn để các NH có điều kiện mở rộng tín dụng, cho vay tới các doanh
nghiệp.
Từ ngày 6-9 đến 10-9-2013, NHNN liên tiêp công bố 3 Thông tư 19, 20, 21 về cơ chế hoạt động cho Công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC). Dưới đây là một số nội dung cơ bản của các Thông tư này:
Thông tư 19/2013/TT-NHNN: quy định trái phiếu đặc biệt dùng mua nợ xấu do VAMC phát hành dưới hình thức chứng chỉ ghi danh, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử có định danh.
- Một trái phiếu được phát hành tương ứng với một khoản nợ xấu được mua, bán và mệnh giá có giá trị bằng giá mua của các khoản nợ xấu. Các TCTD có tỷ lệ nợ xấu từ 3% so với tổng dư nợ trở lên phải bán nợ cho VAMC.
- Trường hợp không bán nợ, NHNN xem xét áp dụng các biện pháp kiểm soát. Trên cơ sở thanh tra, định giá, kiểm toán, NHNN yêu cầu TCTD phải bán nợ cho VAMC. Sau khi mua nợ xấu, VAMC xem xét, điều chỉnh lãi suất đang áp dụng với khoản nợ xấu đã mua về mức lãi suất hợp lý, phù hợp với khả năng trả nợ của khách hàng. Tuy nhiên, khách hàng vay phải có phương án trả nợ khả thi.
- VAMC bán nợ xấu đã mua theo hình thức đấu giá hoặc chào giá cạnh tranh với sự tham gia của ít nhất 3 bên mua không có liên quan với nhau. Trường hợp không thể đấu giá, chào giá cạnh tranh thì VAMC bán khoản nợ xấu trên cơ sở thỏa thuận trực tiếp với bên mua nợ.
- VAMC cũng có thể bán nợ xấu đã mua bằng trái phiếu đặc biệt hoặc chuyển khoản nợ xấu đã mua bằng trái phiếu thành vốn điều lệ, vốn cổ phần tại các doanh nghiệp mua nợ. Tuy nhiên, thông tư quy định, tổng mức đầu tư, cung cấp tài chính và bảo lãnh của VAMC đối với một khách hàng không vượt quá 50% vốn điều lệ củaVAMC(không quá 250 tỉ đồng).
- Theo nội dung thông tư, NHNN xem xét và quyết định tái cấp vốn khi TCTD đáp ứng đủ các điều kiện. Mức tái cấp vốn đối với TCTD trên cơ sở mệnh giá trái phiếu đặc biệt do Thống đốc NHNN quyết định căn cứ vào mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ, kết quả trích lập dự phòng rủi ro đối với trái phiếu đặc biệt và kết quả xử lý nợ xấu nhưng không vượt quá 70% so với mệnh giá trái phiếu đặc biệt.
- Lãi suất tái cấp vốn đối với TCTD do Thủ tướng Chính phủ quyết định trong từng thời kỳ; Lãi suất tái cấp vốn quá hạn bằng 150% lãi suất tái cấp vốn ghi trên hợp đồng tín dụng giữa NHNN và TCTD. Thời hạn tái cấp vốn dưới 12 tháng nhưng không vượt quá thời hạn còn lại của trái phiếu đặc biệt.
- NHNN xem xét, quyết định gia hạn tái cấp vốn đối với TCTD, thời gian gia hạn mỗi lần không vượt quá thời hạn tái cấp vốn lần đầu của khoản tái cấp vốn đó.
- Thông tư cũng quy định cụ thể về trình tự xem xét tái cấp vốn hoặc gia hạn tái cấp vốn; Trả nợ vay tái cấp vốn; Xử lý đối với việc TCTD không trả nợ đúng hạn; Trách nhiệm của TCTD, VAMC và trách nhiệm của các đơn vị thuộc NHNN.
- Kể từ ngày 23-10, để được thành lập chi nhánh ở trong nước, các ngân hàng phải đáp ứng một số điều kiện như thời gian hoạt động từ 12 tháng trở lên; hoạt động kinh doanh có lãi theo báo cáo tài chính được kiểm toán; có tỷ lệ nợ xấu so với tổng dư nợ không được vượt quá 3%.
- Ngân hàng được thành lập tối đa 10 chi nhánh tại mỗi khu vực nội thành Hà Nội hoặc nội thành TP.HCM. Các ngân hàng có hoạt động dưới 12 tháng chỉ được phép thành lập không quá 3 chi nhánh và các chi nhánh này không được thành lập trên cùng một địa bàn tỉnh, thành phố. Đối với các ngân hàng hoạt động từ 12 tháng trở lên được thành lập không quá 5 chi nhánh trong một năm tài chính.
- Thông tư 21 đồng thời quy định, số lượng chi nhánh được thành lập của ngân hàng thương mại phải đảm bảo yêu cầu: 300 tỷ đồng x N1 + 50 tỷ đồng x N2 < C (Trong đó: C là giá trị thực của vốn điều lệ của NHTM đến thời điểm đề nghị; N1 là số lượng chi nhánh đã thành lập và đề nghị thành lập tại khu vực nội thành TP Hà Nội và khu vực nội thành TP Hồ Chí Minh; N2 là số lượng chi nhánh đã thành lập và đề nghị thành lập tại khu vực ngoại thành TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố khác trực thuộc Trung ương). Quy định này cao hơn rất nhiều so với trước đây là chỉ cần 100 tỷ x N1 + 50 tỷ x N2 < C.
Theo một chuyên gia ngân hàng, các ngân hàng bán nợ cho VAMC được 3 điều lợi, đó là có thể đưa nợ xấu ra ngoài bảng cân đối kế toán, có cơ hội vay được tiền tái cấp vốn, và chỉ phải trích lập 20%/năm cho giá trị nợ xấu thay vì có thể lên đến 100%. Vì vậy, với các ngân hàng hiện cho rằng chưa muốn bán nợ cho VAMC thì cũng không có nghĩa họ sẽ không bán trong tương lai.
Thêm vào đó, NHNN cũng đã có quy định các ngân hàng có nợ xấu trên 3% sẽ phải bán nợ cho công ty này. Do vậy sớm hay muộn thì những ngân hàng thuộc diện trên cũng buộc phải bán cho VAMC.
Khi nợ được đổi chủ sang VAMC, tổ chức tín dụng bớt đi một phần gánh nặng là chi
phí trích lập dự phòng, lại có ngay trái phiếu đặc biệt để tái tạo vốn. Theo quy
định, nợ xấu thuộc nhóm 3, 4 và 5, tương ứng với các mức phải trích lập dự phòng
là 20%, 50% và 100%.
Cho đến nay, chưa có dữ liệu cụ thể phân nhóm số nợ
VAMC đã mua cơ cấu gồm những nhóm nào, nhưng chắc chắn một phần lớn chi phí đáng
lẽ các tổ chức tín dụng phải dùng để trích lập ngay theo đúng quy định hiện hành
thì lại được giãn ra trong 5 năm. Những năm tới, họ tiếp tục dùng 20% lợi nhuận
để trích lập dần dần cho đủ 100%. Nói "cho vay tương lai" là nằm ở đây, hay lợi
nhuận ngân hàng hiện nay một phần "vay mượn" của tương lai.
Giả sử, một
ngân hàng bán được cho VAMC 1.000 tỷ đồng nợ xấu, thuộc nhóm 5 (nợ có khả năng
mất vốn). Theo quy định, ngân hàng phải trích lập dự phòng 100% cho khoản nợ
này. Tuy nhiên, sau khi bán cho VAMC, họ đưa ra ngoại bảng và chỉ phải trích lập
20% trong năm nay, tức chỉ 200 tỷ đồng. Nếu phải trích lập cả 100%, chắc chắn
lợi nhuận sẽ bị ảnh hưởng lớn.
Theo cập nhật từ Ngân hàng Nhà nước, tính
đến ngày 10/11/2013, VAMC đã nhận hồ sơ từ 20 tổ chức tín dụng đề nghị bán tổng
cộng khoảng 38.000 tỷ đồng nợ xấu; trong đó công ty này đã mua lại trên 15.000
tỷ đồng từ 15 thành viên. Như vậy có thể hàng chục nghìn tỷ đồng đáng lẽ phải
dùng trích lập dự phòng ngay, lại chỉ phải 20%, lợi nhuận bớt bị níu kéo lúc
này, áp lực được gửi cho tương lai 4 năm sau nữa...
"Nhờ" Quyết định
780
Đang thể hiện và cũng
khá trực tiếp là Quyết định 780 của Ngân hàng Nhà nước, cho phép cơ cấu lại nợ
mà không phải chuyển nhóm. Những doanh nghiệp
khó khăn tạm thời, vẫn có triển vọng phục hồi sản xuất kinh doanh và
trả nợ, được tổ chức tín dụng xem xét cơ cấu lại nợ, trao thêm cơ hội. Lẽ ra, nợ
của họ đã bị chuyển từ nhóm 2 sang nhóm 3, thậm chí nhóm 4 hoặc 5.
Việc
không phải chuyển nhóm đồng nghĩa các tổ chức tín dụng không phải tăng thêm chi
phí trích lập dự phòng, mà lẽ ra phải làm. Chênh lệch chi phí này giữa các nhóm
là rất lớn; nhóm 2 chỉ là 5%, nhưng chuyển sang nhóm 3 đã là 20%.
Theo
thông tin Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đưa ra mới đây, tổng số nợ các tổ chức
tín dụng đã cơ cấu lại khoảng 300.000 tỷ đồng, chiếm 10% tổng dư nợ, trong đó
khoảng 60% các khoản nợ nếu không được cơ cấu lại đã trở thành nợ xấu. Như vậy
có thể hiểu là có khoảng 180.000 tỷ đồng lẽ ra đã trở thành nợ xấu, đồng
nghĩa với các tổ chức tín dụng lẽ ra đã phải dùng thêm hàng chục nghìn tỷ đồng để
trích lập dự phòng.
Do vậy, áp lực khoản chi phí đó cũng được gửi cho tương lai, kỳ vọng vào khả
năng doanh nghiệp sau khi được cơ cấu lại nợ sẽ thực hiện tốt nghĩa vụ của mình.
Nếu không có Quyết định 780, một phần lớn nợ xấu đó phải trích lập đúng nhóm và
đầy đủ, lợi nhuận ngân hàng chắc chắn bị chia sẻ đáng kể. Nên, các con số lợi
nhuận 9 tháng đầu năm mà họ công bố, về thực chất là không phải như vậy.
Trước
những tác động trên, và một số vấn đề khác từng phát sinh trên thực tế, từ cuối
năm 2011, Ngân hàng Nhà nước cũng đã chủ động ngăn chặn những hệ quả nếu có tình
huống ngân hàng báo lãi thiếu chân thực. Cụ thể:
Ngân hàng Nhà nước đã
có Chỉ thị số 06, yêu cầu tổ chức tín dụng nào chưa thực hiện trích lập dự phòng
đầy đủ thì không được tăng lương, không được chi trả cổ tức. Điều này để
hạn chế tình huống báo lãi ảo rồi chia hết, khi có rủi ro hay lỗ phát sinh thì
không còn nguồn để bù đắp.
Thời gian qua cũng đã có trường hợp
thanh tra Ngân hàng Nhà nước phải xử lý, khi chia cổ tức vượt xa cả mức lợi
nhuận có được sau khi tính toán lại.
Theo đại diện của VAMC, VAMC sẽ ưu tiên mua nợ xấu cho 3 đối tượng là: ngân hàng thương mại vốn nhà nước, các ngân hàng thuộc diện tái cơ cấu và các ngân hàng có nợ xấu trên 3%. Và với 3 đối tượng này, VAMC cũng ưu tiên để mua các khoản nợ đã hội đủ tiêu chí và sẵn sàng bán được ngay.
- Từ 1/10, VAMC mới bắt đầu mua nợ xấu. Theo đó, chiều 1/10, hợp đồng đầu tiên của VAMC Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) đã ký kết với Công ty Quản lý Tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) để bán trong đợt 1.Tổng dư nợ gốc bán theo hợp đồng trên là 2.534 tỷ đồng của 27 khoản nợ xấu từ 11 doanh nghiệp vay Agribank. Sau khi lập dự phòng rủi ro theo quy định, tổng giá bán có giá 1.723 tỷ đồng.
Lãnh đạo VAMC cho biết, việc chọn Agribank là ngân hàng đầu tiên mua lại nợ xấu bởi đây là thành viên có thị phần tín dụng lớn nhất trong hệ thống, cũng như là đầu mối chính dẫn vốn cho lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn. Sau đó, VAMC sẽ tiếp tục ký hợp đồng mua nợ xấu của các thành viên khác như SCB, SHB, PGBank…
- Ngày 14-10, VAMC đã phát hành trái phiếu đặc biệt để mua nợ xấu của SCB, PGBank và SHB với giá trị cho từng ngân hàng lần lượt là 547,93 tỷ đồng, 170,08 tỷ đồng và 74,65 tỷ đồng. Thời hạn của đợt phát hành này đều là 5 năm, lãi suất 0% và có hiệu lực từ 16-10-2013
Công ty Quản lý và Khai thác Tài sản các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) đã hoàn tất hợp đồng ký kết mua nợ xấu của 3 ngân hàng là Sài Gòn Hà Nội (SHB), Xăng dầu (PGBank) và Sài Gòn (SCB). Được biết, những khoản nợ xấu này có giá trị sổ sách 1.159 tỷ đồng nhưng được VAMC mua lại với giá 846 tỷ.
3 ngân hàng SHB, PGBank, SCB bán nợ xấu cho VAMC đều là những ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu cao. Trong đó, nợ xấu của SHB là 9%, PGBank là 8%.
Như vậy, đến nay, VAMC đã phát hành trái phiếu trị giá tổng cộng 2.569 tỷ đồng cho 4 ngân hàng trên.
- Ngày 11/10, Công ty Quản lý và Khai thác Tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC) và Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) đã ký kết hợp đồng mua bán nợ xấu đợt 2.
Theo đó, giá trị các khoản nợ xấu lần này mà SCB bán cho VAMC khoảng 1.300 tỷ đồng. Đây là những khoản nợ của khoảng 30 khách hàng tại SCB. Trước đó, trong đợt một, ngân hàng này cũng đã bán 500 tỷ đồng nợ xấu cho VAMC.
Sau hai đợt ký kết, SCB đã bán cho VAMC 1.800 tỷ đồng nợ xấu. Thông tin từ SCB cho biết, VAMC sẽ thanh toán cho SCB giá trị mua nợ bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành. Với việc bán các khoản nợ cho VAMC, SCB đã đưa tổng nợ xấu của toàn hệ thống xuống dưới 3%.
Như vậy, với việc mua nợ xấu đợt 2 của SCB, VAMC đã mua được khoảng 3.850 tỷ đồng nợ xấu từ 4 ngân hàng là Agribank, SCB, SHB, PGBank.
Sau khi ký hợp đồng chung, VAMC và các bên sẽ ký hợp đồng cụ thể cho từng khoản nợ. Việc phát hành trái phiếu đặc biệt được tiến hành ngay sau đó. Tuy nhiên, hiện lãi suất tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước qua trái phiếu này vẫn đang chờ Thủ tướng Chính phủ quyết định, dự tính tối thiểu là 2%/năm.
Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch Hội đồng Thành viên VAMC cho biết, để có được tiến độ mua nợ ngay trong tháng 10, công ty và các tổ chức tín dụng đã có quá trình làm việc từ trước. Do có nhiều hồ sơ đăng ký gửi về, cán bộ nhân viên VAMC phải làm việc thêm ngoài giờ và cả ngày nghỉ và hiện vẫn chưa phân loại được hết các khoản nợ để quyết định mua hay không.
Trong thông cáo phát đi chiều nay (2/10), Hội đồng Thành viên VAMC cho biết: “Mua bán nợ chỉ là bước khởi đầu trong quá trình hợp tác nhiều năm giữa VAMC và các tổ chức tín dụng. Mục tiêu hướng tới ở những giai đoạn sau là hoạt động cơ cấu lại nợ để lành mạnh hóa tài chính tại các tổ chức tín dụng, các công tác hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động vay vốn tại các tổ chức tín dụng để thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh.
Trong quá trình đó, VAMC kỳ vọng, với sự hỗ trợ của các tổ chức tín dụng, các cơ quan, ban ngành liên quan, VAMC sẽ nhanh chóng hoàn thành các nhiệm vụ đặt ra, có đóng góp quan trọng trong việc xử lý nhanh nợ xấu và là nhân tố tích cực đóng góp vào quá trình phục hồi hoạt động của các doanh nghiệp và qua đó góp phần tạo ra tăng trưởng trở lại của nền kinh tế”.
Các chuyên gia cho
rằng, việc mua nợ xấu (nhưng không có đầu ra) như hiện nay sẽ khiến “cục
máu đông” không thể tan được. Trong khi lãnh đạo VAMC cho biết sẽ tìm
cách cứu doanh nghiệp (DN) trước. Khi hết cách mới tính đến bán tài sản
DN.
Trao đổi với PV Tiền Phong chiều 1/10, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ
tịch Thường trực Hội đồng thành viên Cty Quản lý và Khai thác tài sản
các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cho biết, vừa ký hợp đồng mua lại
những khoản nợ đầu tiên từ Agribank với tổng giá trị 1.723 tỷ đồng.
Trong số các khoản nợ xấu chuyển sang cho VAMC có 27 khoản với giá trị
sổ sách hơn 2.400 tỷ đồng của 11 DN. Bán các khoản nợ xấu cho VAMC đợt
này, Agribank giảm được 7,56% tổng nợ xấu của toàn hệ thống.
Sau khi mua xong các khoản nợ của Agribank, VAMC sẽ ủy quyền lại cho
ngân hàng này quản lý (khoản nợ) và tiếp tục cùng với VAMC thực hiện các
biện pháp để thu hồi, cơ cấu lại nợ. “Giờ đặt vấn đề vừa mua nợ xong đã
bán ngay tài sản hơi sớm. Bán cũng phải có thời gian và phải xem xét
tài sản thế chấp thế nào, khả năng trả nợ của khách hàng ra sao. Quan
điểm chúng tôi phải tìm cách cứu, vực dậy khách hàng trước, chứ không
chỉ nhăm nhăm tìm cách bán tài sản của người nợ. Việc bán tài sản chỉ
thực hiện khi không còn cách nào khác”, ông Hùng cho biết.
Bế tắc đầu ra
Chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành cho rằng, xử lý nợ xấu sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi tỷ lệ cho vay của các ngân hàng Việt Nam cộng lại trong 2 năm vừa qua lên tới hơn 100% số tiền huy động. Với cách chuyển nợ sang VAMC như hiện nay, chỉ giúp bảng cân đối của các ngân hàng đẹp lên, chứ hiệu quả xử lý không cao.
Đặc biệt, có những ngân hàng vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng (nợ xấu trên tổng vốn cho vay chiếm tới hơn 30% hoặc có nợ xấu vài nghìn tỷ đồng), nhưng vẫn được tiếp tục cho vay. Trong khi ở các nước, khi vốn điều lệ của ngân hàng đã bị bào mòn và tiền dự trữ để xử lý nợ xấu không còn đủ thì không được tiếp tục hoạt động.
Theo ông Thành, bài toán lớn nhất hiện nay là xử lý tài sản đảm bảo sau khi được VAMC mua lại sẽ ra sao. Nếu VAMC “ôm” các khoản nợ xấu có tài sản đảm bảo (các công trình, dự án đang xây dựng dở dang và nhà xưởng, máy móc của doanh nghiệp) chắc chắn sẽ khó tìm được người mua trong bối cảnh hiện nay.
Hơn nữa, ngân hàng đã bán nợ xấu cho VAMC, nhưng vẫn phải trích lập dự phòng nợ xấu 20%/năm chả khác gì không bán nợ. Việc này chỉ đơn giản giúp ngân hàng làm sạch sổ sách tạm thời.
Cách xử lý nợ xấu nhanh và hiệu quả hiện nay là cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia mua nợ với những ưu đãi riêng. Như ở Thái Lan, họ cho phép người nước ngoài mua lại nợ xấu bất động sản và được sở hữu trong một khoảng thời gian nhất định.
Tài sản này cũng được phép chuyển nhượng sau đó. Phần lợi nhuận, nhà đầu tư mua nợ xấu được phép chuyển về nước của mình nếu việc kinh doanh có lãi.
“Tôi không thấy phương án xử lý đầu ra của các khoản nợ xấu mà VAMC mua. Nếu không xử lý được đầu ra thì mua vào để làm gì? Ai bán hàng cũng muốn có người mua và ngược lại người mua vào cũng muốn tìm được người để bán lại hàng. Nhưng vấn đề là ai mua lại các khoản nợ như vậy”, ông Thành nói.
Vấn đề đặt ra là VAMC làm thế nào để tiêu thụ hết số nợ mà các NH đã bán. Theo các NH thương mại, VAMC sẽ tiến hành phân loại tài sản là nhà xưởng, máy móc, bất động sản... rồi ủy quyền cho NH quản lý các loại tài sản thuộc dạng “ve chai” để tìm nhà đầu tư rồi bán lại. Còn các loại tài sản có giá trị lớn như khu công nghiệp, dự án bất động sản…, VAMC sẽ giữ lại để bán cho các tổ chức trong và ngoài nước.
Theo các chuyên gia tài chính, hiện nay NH Thế giới đang đặt vấn đề hợp tác với VAMC về xử lý nợ xấu. Thế nhưng, các yếu tố pháp lý chưa đủ hỗ trợ cho các tổ chức tài chính quốc tế, nhất là quyền hạn của nhà đầu tư nước ngoài còn bị hạn chế khi mua nợ thuộc lĩnh vực bất động sản.
TS Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, cho rằng điều mà Chính phủ lo ngại nhất là thị trường nợ xấu không có nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Thế nhưng, khi VAMC đi vận động, các nhà đầu tư nước ngoài đã “xếp hàng” để mua nợ xấu, trong đó có cả những tổ chức lớn như Blackstone Group, Deutsche Bank Capital... “Tôi đã hỏi 16 đoàn nhà đầu tư nước ngoài vào tìm hiểu thị trường Việt Nam, điều mà họ mong mỏi nhất là thủ tục mua bán nợ cần phải triển khai thật nhanh” - ông Nghĩa nói.
Ông Nguyễn Văn Thuận, Trưởng Khoa Tài chính - NH Trường ĐH Mở TP HCM, cho rằng NH bán nợ xấu thực chất là chuyển giao chủ nợ cho VAMC. Vấn đề quan trọng là VAMC phải bán được số nợ xấu đã mua. Khi đó, thị trường sẽ có thêm dòng tiền mới, tình hình tài chính của doanh nghiệp được cải thiện, từng bước giải quyết hàng tồn kho, khôi phục hoạt động.
Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp ban hành thông tư liên tịch trong năm 2013 nhưng đến thời điểm này vẫn chưa có.
Chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành cho rằng, xử lý nợ xấu sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi tỷ lệ cho vay của các ngân hàng Việt Nam cộng lại trong 2 năm vừa qua lên tới hơn 100% số tiền huy động. Với cách chuyển nợ sang VAMC như hiện nay, chỉ giúp bảng cân đối của các ngân hàng đẹp lên, chứ hiệu quả xử lý không cao.
Đặc biệt, có những ngân hàng vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng (nợ xấu trên tổng vốn cho vay chiếm tới hơn 30% hoặc có nợ xấu vài nghìn tỷ đồng), nhưng vẫn được tiếp tục cho vay. Trong khi ở các nước, khi vốn điều lệ của ngân hàng đã bị bào mòn và tiền dự trữ để xử lý nợ xấu không còn đủ thì không được tiếp tục hoạt động.
Theo ông Thành, bài toán lớn nhất hiện nay là xử lý tài sản đảm bảo sau khi được VAMC mua lại sẽ ra sao. Nếu VAMC “ôm” các khoản nợ xấu có tài sản đảm bảo (các công trình, dự án đang xây dựng dở dang và nhà xưởng, máy móc của doanh nghiệp) chắc chắn sẽ khó tìm được người mua trong bối cảnh hiện nay.
Hơn nữa, ngân hàng đã bán nợ xấu cho VAMC, nhưng vẫn phải trích lập dự phòng nợ xấu 20%/năm chả khác gì không bán nợ. Việc này chỉ đơn giản giúp ngân hàng làm sạch sổ sách tạm thời.
Cách xử lý nợ xấu nhanh và hiệu quả hiện nay là cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia mua nợ với những ưu đãi riêng. Như ở Thái Lan, họ cho phép người nước ngoài mua lại nợ xấu bất động sản và được sở hữu trong một khoảng thời gian nhất định.
Tài sản này cũng được phép chuyển nhượng sau đó. Phần lợi nhuận, nhà đầu tư mua nợ xấu được phép chuyển về nước của mình nếu việc kinh doanh có lãi.
“Tôi không thấy phương án xử lý đầu ra của các khoản nợ xấu mà VAMC mua. Nếu không xử lý được đầu ra thì mua vào để làm gì? Ai bán hàng cũng muốn có người mua và ngược lại người mua vào cũng muốn tìm được người để bán lại hàng. Nhưng vấn đề là ai mua lại các khoản nợ như vậy”, ông Thành nói.
VAMC bán lại nợ xấu cho ai?
Vấn đề đặt ra là VAMC làm thế nào để tiêu thụ hết số nợ mà các NH đã bán. Theo các NH thương mại, VAMC sẽ tiến hành phân loại tài sản là nhà xưởng, máy móc, bất động sản... rồi ủy quyền cho NH quản lý các loại tài sản thuộc dạng “ve chai” để tìm nhà đầu tư rồi bán lại. Còn các loại tài sản có giá trị lớn như khu công nghiệp, dự án bất động sản…, VAMC sẽ giữ lại để bán cho các tổ chức trong và ngoài nước.
Theo các chuyên gia tài chính, hiện nay NH Thế giới đang đặt vấn đề hợp tác với VAMC về xử lý nợ xấu. Thế nhưng, các yếu tố pháp lý chưa đủ hỗ trợ cho các tổ chức tài chính quốc tế, nhất là quyền hạn của nhà đầu tư nước ngoài còn bị hạn chế khi mua nợ thuộc lĩnh vực bất động sản.
TS Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, cho rằng điều mà Chính phủ lo ngại nhất là thị trường nợ xấu không có nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Thế nhưng, khi VAMC đi vận động, các nhà đầu tư nước ngoài đã “xếp hàng” để mua nợ xấu, trong đó có cả những tổ chức lớn như Blackstone Group, Deutsche Bank Capital... “Tôi đã hỏi 16 đoàn nhà đầu tư nước ngoài vào tìm hiểu thị trường Việt Nam, điều mà họ mong mỏi nhất là thủ tục mua bán nợ cần phải triển khai thật nhanh” - ông Nghĩa nói.
Ông Nguyễn Văn Thuận, Trưởng Khoa Tài chính - NH Trường ĐH Mở TP HCM, cho rằng NH bán nợ xấu thực chất là chuyển giao chủ nợ cho VAMC. Vấn đề quan trọng là VAMC phải bán được số nợ xấu đã mua. Khi đó, thị trường sẽ có thêm dòng tiền mới, tình hình tài chính của doanh nghiệp được cải thiện, từng bước giải quyết hàng tồn kho, khôi phục hoạt động.
Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp ban hành thông tư liên tịch trong năm 2013 nhưng đến thời điểm này vẫn chưa có.
Tính đến cuối tháng 10, VAMC đã mua hơn 11.000 tỷ đồng nợ xấu của 14 ngân hàng.
>> Tổng giám đốc VAMC: 'Hy vọng không phải ép các ngân hàng bán nợ
>> Nợ xấu vẫn gia tăng
>> Bưng bít nợ xấu, coi chừng phá sản!
>> Các ngân hàng không nên che giấu nợ xấu
>> Nợ xấu ngân hàng khoảng 108,6 nghìn tỉ đồng
>> Nợ xấu vẫn gia tăng
>> Bưng bít nợ xấu, coi chừng phá sản!
>> Các ngân hàng không nên che giấu nợ xấu
>> Nợ xấu ngân hàng khoảng 108,6 nghìn tỉ đồng
